Thema 2020

The Summit and Beyond

Met het thema van dit festival willen we de vraag opwerpen of het behalen van de letterlijke of een figuurlijke top datgene is waar het om draait in het leven. Is het afvinken van je bucketlist of het maken van de perfecte instagramfoto de reden waarom we uitdagingen aangaan? En zijn de klimhelden naar wie we opkijken, nog steeds helden als blijkt dat ze de top niet hebben gehaald of ons zelfs hebben belogen? Zijn we met z’n allen niet te veel gefixeerd op het allerhoogste, het beste, het duurste en vergeten we niet het kleine, dat wat dichtbij is, het waardevolle?

 

Streven we niet te veel naar piekgeluk?

We kunnen nog zoveel plannen maken als we willen, we hebben nooit alles in de hand. Dat hebben we dit jaar wel heel duidelijk geleerd. Door de klimaatverandering, en al helemaal door de Coronacrisis, moeten we onze doelen en ambities bijstellen. Gletsjers trekken zich terug en winters zijn minder sneeuwzeker. De vorstgrens ligt steeds hoger, waardoor hele klimroutes onbegaanbaar worden of instorten. Toppen verdwijnen letterlijk als sneeuw voor de zon. We willen minder vaak en ver vliegen. Als de top al ons doel was, dan is het maar de vraag of we die nu nog kunnen bereiken.

De natuur heeft altijd het decor van ons handelen gevormd, en omgekeerd heeft ons handelen invloed gehad op de natuur. Nu we steeds afhankelijker zijn geworden van techniek en permanent digitaal verbonden zijn, zoeken we meer dan ooit naar onthechting en ontkoppeling in de natuur, het liefst ver buiten de gebaande paden. We hunkeren naar verhalen over ruige avonturen, bovenmenselijke prestaties en veroveringen van het onbekende, voorbij de veilige grenzen van ons leven van alledag. We hebben een Romantisch verlangen naar de ‘ongerepte’ natuur, maar onze verhouding tot de natuur is veranderd.

Hoe kunnen wij deze schijnbare hypocrisie verantwoorden? Wat is de top nog waard, als we, zoals vorig jaar, foto’s zien van honderden, soms onervaren en vaak verwende toeristen op weg naar de top van de hoogste berg van de wereld, om duwend en dringend die ‘unieke’ instagramfoto te maken met gevaar voor eigen, maar bovenal ook andermans, leven?

Cartoon: Tejohaas
En dan over die hoogste top…

In de Himalayan Database, het respectabele instituut dat werd opgezet door de onlangs overleden Elizabeth Hawley, worden de resultaten van beklimmingen van de Nepalese bergtoppen bijgehouden. Uit deze database en ook uit de onderzoekingen van Eberhard Jugalski op 8000er.com blijkt dat veel geclaimde topsuccessen op zijn minst twijfelachtig zijn. Voor de Manaslu, een relatief makkelijke 8000er, maar met een lange, lastige en gevaarlijke topgraat, geldt bij een inventarisatie in 2016 dat slechts 15 van de geclaimde 175 topsuccessen, daadwerkelijk het èchte hoogste punt betroffen. De overige beklimmingen eindigden bovenaan de vaste touwen op de topgraat.

De vraag is: wat is een echte top? Sommige klimmers spreken van de ‘tolerantie zone’, waarbinnen een top geclaimd kan worden. Voor professionele bergklimmers en commerciële gidsenbureau’s zijn de belangen groot en zijn mislukte toppogingen soms letterlijk een streep door de rekening. Dus wordt er gezwegen, een oogje dicht geknepen of ronduit gelogen.

Afvinklijstje

Werden vroeger bergtoppen nog wel bedwongen voor vorst en vaderland, voor de wetenschap of een Romantisch ideaal, wie nu op een bergtop wil staan zoekt vergeefs naar die Romantische heroïek van een maagdelijke top of reduceert het tot een sportprestatie op een afvinklijstje. Techniek en digitale media hebben de risico’s geminimaliseerd en de meest afgelegen en hoogste toppen binnen handbereik gebracht. De top is een commercieel product geworden, een toeristische bestemming.

Hoe vinden we onze plek in de natuur weer terug? Als die niet op de top ligt, waar dan wel? Misschien wel veel dichter bij huis, op de onbenoemde heuveltoppen, in de toevallige ontmoetingen, de regenboog en de modderplas. Misschien als we ons realiseren dat wij zelf onderdeel zijn van de natuur en dus invloed hebben op de uitkomsten van klimaatverandering en pandemieën. Laten we streven, niet naar de top, maar er voorbij: The Summit and Beyond.

Eerdere thema’s van het Dutch Mountain Film Festival:
  • 2015: Daar waar de bergen beginnen
  • 2016: Back to Basic
  • 2017: Alexander von Humboldt
  • 2018: Mountain Refuge
  • 2019: Holy Mountain