Andrew Davies praat met ons over de schoonheid van kaarten

Andrew Davies is de persoon achter Mapping the Mountains

In 1984 heeft Andrew de moorlands van zijn Heimat in Engeland verruild voor het Limburgse heuvelland. Sinds zijn kinderjaren heeft hij een fascinatie voor landkaarten, de bergen en The Great Outdoors. De bergen en het verhaal eromheen zijn natuurlijk wonderbaar, maar er is ook nog veel in je eigen omgeving te ontdekken.

 

Andrew hoe is jouw fascinatie voor o.a. landkaarten en bergen tot stand gekomen?

‘Mijn vader werkte op kantoor in het centrum van Manchester en op een dag kwam hij thuis met een ingelijste foto van de Matterhorn die daarna jarenlang boven de schouw heeft gehangen. Ik raakte in de ban van de Matterhorn en de verhalen eromheen, vooral de roekeloze daden van Edward Whymper en zijn eerste beklimming van deze legendarische berg.

Ondanks mijn vaders fascinatie voor een berg in de Alpen, waren mijn ouders niet beslist fanatieke ‘outdoor types’. Ze hielden echter wel enorm van de natuur en rust en zochten elke zomer afgelegen plekjes op in Wales of Schotland. Op vakantie in de bergen zijn vond ik geweldig en ik was steeds verdrietig toen we naar huis keerden. Mijn moeder noemde me een berggeit. Behalve dat, was ik toen al heel erg ruimtelijk ingesteld, iets wat ik beschouw als een soort zesde zintuig: als ik boven op een berg stond, was ik altijd nieuwsgierig naar alle andere herkenningspunten in de weide omgeving. Logisch dan dat je een kaart als hulpmiddel pakt om het landschap te ontdekken. Voor veel mensen is een fotoalbum de ultieme herinnering aan een vakantie, voor mij is dat een landkaart!
Sinds het overlijden van mijn vader in 2014 hangt die foto van de Matterhorn overigens thuis bij mij in Heerlen.’

De foto van de Matterhorn die boven de schouw hing (links) en vakantie in Schotland (rechts)
Heb jij ooit een dappere poging gedaan om een gebied in kaart te brengen? Het Limburgse heuvelland is namelijk de plek waar de bergen beginnen.

‘Eerlijk gezegd niet. Maar vaak, als herinnering van een boeiende tocht in de bergen of elders, schrijf ik een dagboek en teken voor mezelf een kaart van mijn omzwervingen. De leukste herinnering aan zo’n avontuur is echter een gedetailleerde topografische kaart van de omgeving. Als dat ontbreekt – en die kans is groot in veel landen – is mijn vakantie toch een beetje verpest!
Wat Zuid-Limburg betreft is mijn collectie 1:25.000 topografische kaarten van de omgeving écht onmisbaar.’

Hoe vaak gebruik jij vandaag de dag nog landkaarten? Want laten we eerlijk zijn, een digitaal navigatiesysteem is tegenwoordig toch zoveel makkelijker.

‘Net zoals een stevige kop Engelse thee, zijn kaarten een deel van mijn leven. Ze liggen overal thuis en vaak op de wc, gewoon als referentie. In de lockdown heb ik ontzettend veel gewandeld en gefietst en hoewel ik na 36 jaar in Limburg wonen alle wandel- en fietspaden in de omgeving als mijn broekzak ken, kom ik veel verrassingen tegen. In veel gevallen is een gedetailleerde kaart dan uiteraard handig om de verborgen hoekjes te ontdekken.
GPS en landkaarten zijn als appels met peren vergelijken. Een digitaal navigatiesysteem is leuk speelgoed en zeer bruikbaar als je van A naar B wilt komen, maar echt waardeloos als je wilt uitwijken naar een bredere omgeving. Digitale kaarten op de computer of telefoon zijn ook fijne hulpmiddelen, zeker onderweg, maar wat is er nou fijner dan gezellig een papieren landkaart uit te vouwen en te bestuderen op de keukentafel?’

Gezellig aan de keukentafel een kaart bestuderen
Afgelopen jaar was jij curator van de expositie Mapping the Mountains. Hoe is dit idee tot stand gekomen?

‘Dat idee – zoals veel goede ideeën – is uitgekristalliseerd in de kroeg. Als DMFF-vrijwilliger, wisten Toon en Thijs [DMFF directeuren] allang dat landkaarten mijn ding waren en zij plaagden mij al regelmatig om iets over bergcartografie te organiseren: dat paste juist bij de geest van het festival. Na een avond bij Café Pelt [in Heerlen] in november 2018 hebben ze me uiteindelijk over de streep getrokken. Toen ik de volgende dag wakker werd, vond ik het een angstaanjagend vooruitzicht. Maar langzamerhand heb ik een plan uitgestippeld en de opdracht fluitend aangepakt. Gelukkig had ik ook veel input van contacten in de IAMF, en vooral van collega’s bij de nationale bibliotheek van de CAI in Turijn. Hun gedigitaliseerde catalogus van historische kaarten diende als een soort uitgangspunt voor de hele opzet:
https://caisidoc.cai.it/shelf/view/persistent:6260:2?sort=dateasc
Ten slotte kon ik ook rekenen op de steun van andere DMFF-collega’s en de prettige samenwerking met de Vondst, het Limburgse centrum voor archeologie waar de expositie werd opgesteld.
Het werk was zeer intensief maar ik heb me er geen enkele minuut aan verveeld en ben bovendien heel erg trots op het eindresultaat.’

Expositie Mapping the Mountains werd wegens het grote succes verlengd. Waarom denk jij dat mensen juist nu zoveel interesse in landkaarten tonen?

‘Ik ben zonder twijfel niet de enige: veel mensen zijn gefascineerd door landkaarten. Ze roepen op tot avontuur of dienen als herinnering aan een mooie belevenis in het verleden. Iedere bezoeker had zijn eigen beweegreden om de expositie te bezichtigen en we hadden een legioen aan verschillende mensen over de vloer. Neem bijvoorbeeld bergwandelaars die in een historische kaart een bepaald berggebied herkenden waar ze geweest waren. Anderzijds bezocht een oud-mijnmeter [iemand die mijngangen in kaart brengt] de expositie om de ondergrondse kaarten die we van het nationale mijnmuseum in leen hadden te bezichtigen.
Mapping the Mountains vertelde uiteraard een specifiek verhaal over bergen, maar als ik eerlijk ben was deze tentoonstelling in veel opzichten meer een expositie over kunst dan wetenschap.’

Komt er 2020 een vervolg op Mapping the Mountains? Of heb je nog andere plannen?

‘Het Mapping the Mountains-project is nog lang niet afgelopen!
Voor DMFF 2020 brengen we in alle waarschijnlijkheid de expositie naar Aken. Onze collega’s daar zijn nu op zoek naar een geschikte locatie, so watch this space!
Andere (bergfilm)festivals in het buitenland tonen ook interesse. Dat was trouwens altijd onze bedoeling. Wanneer we de tentoonstelling gaan exporteren naar het buitenland is het natuurlijk belangrijk dat deze ‘gelokaliseerd’ wordt. In Canada moet je bijvoorbeeld een verhaal over de Rockies vertellen en niet over de Euregio.
Daarnaast ben ik zo begeesterd door het thema (er zijn zo veel meer leuke ‘map stories’ te ontdekken!) dat ik op de langere termijn een boek wil samenstellen, met steun van het DMFF. Wat wil je nog meer!?’

Expositie Mapping the Mountains: Historische kaart van de Alpen (links) en rondleiding
Laatste vraag; wat zouden we in onze eigen omgeving kunnen gaan ontdekken?

‘Dat is een lastige vraag! Ik heb onlangs een blog geschreven over het genot van ‘urban walking’ in verband met de lockdown en wat je allemaal aan je eigen voordeur kunt beleven: http://cognate-conundrums.blogspot.com/2020/04/in-praise-of-urban-walking.html
Ik heb geen absoluut favoriete plek in de omgeving rondom Heerlen, maar bij een heldere hemel vind ik het uitzicht vanaf de Vrouwenheide bijzonder mooi: je kunt vanaf hier bijna de hele Euregio aanschouwen.
Verder heb ik op de DMFF-website ‘insider tips’ samengesteld voor mensen die van buiten de regio komen.
Tja, het is maar het topje van de ijsberg!’

Op de Vrouwenheide

Heb je de expositie Mapping the Mountains gemist? Geen probleem. Wij hebben alles voor je gedocumenteerd.

Foto’s

Korte film: